Böbrek Nakli ile ilgili Sorular Medipol Üniversitesi Hastanesi

Sık Sorulan Sorular

Böbrek Vücutta Nerede Bulunur?

Böbreklerimiz belin arka duvarında, karın organlarının arkasında yeralan, kuru fasulye şeklinde 2 adet organımızdır. Yetişkinlerde bir böbreğin büyüklüğü yaklaşık kapalı bir yumruk büyüklüğündedir. Her bir böbreğin büyüklüğü 125-150 gramdır

Böbrek Vücut İçin Hayati Bir Organ Mı?

Evet. Böbrekler çalışmadığında vücudun su dengesi, tuz ve mineral dengesi, kan basıncı kontrolü sağlanamayacağından ve vücutta oluşan atık ürünlerin atılımı gerçekleştirilemeyeceğinden yaşamın devamı mümkün olamaz. Son Dönem Böbrek Yetmezliğinin Tedavi Yöntemleri Nelerdir? Son dönem böbrek yetmezliği dendiğinde artık böbreklerin işlevinin %90nından fazlasını kaybettiğini anlıyoruz. Bu evreye gelmiş hastada hemodiyaliz, periton diyalizi veya böbrek nakli ile tedavi edilir. En ideal tedavi kişinin herhangi bir diyaliz programına girmeden yapılacak böbrek transplantasyonudur.

Son Dönem Böbrek Yetmezlikli Hastaların Yaşam Standardı Nasıldır?

Ülkemizde diyaliz makinelerine bağlı yaşam mücadelesi veren 50 bine yakın hasta mevcuttur. Bu hastaların istedikleri kadar su içememe ve ancak belirli gıdaları yeme gibi sorunları yanında, aile, iş, sosyal ve cinsel yaşamları da negatif yönde etkilenmektedir. Bu hastalar diyaliz merkezlerinden 1-2 günden daha fazla uzak kalamazlar. Çocuklarda büyüme ve gelişme geri kalır. Ayrıca bu yaş grubundaki hastalar da ileride hayatlarını kurmalarına yardımcı olacak eğitimden de yoksun kalmaktadırlar.

Boyut ve fonksiyonu normal olan tek böbrek vücut için yeterlidir.

Bazı böbrek hastaları vericileri olmasına rağmen kan ve doku uyuşmazlığı nedeniyle kendi vericilerinden böbrek alamamaktadırlar. Aynı durumdaki iki çift arasında birinin vericisinden diğerinin alıcısına böbrek nakli yapılabilmektedir. Burada en önemli faktör verici olan iki kişinin yaş ve böbrek fonksiyonları açısından birbirine yakın özellikte olmasını sağlamaktır. Bu uygulamanın yaygınlaştırılabilmesi için canlı vericisi olan ancak kan grupları uyuşmayan hastaların nakil merkezine başvurmaları gerekir ki, hasta havuzu genişlesin ve nakil için organ bulunması sorunu çözülebilsin. Çapraz nakilde her iki verici ameliyatı aynı anda başlamakta ve böbrekler aynı anda çıkartılarak nakil yapılmaktadır. Özetle:

Çapraz nakil işlemleri, ilgili mevzuat gereğince İl Sağlık Müdürlüğü izni sonrası yapılmaktadır. Hastanın Böbrek Nakline İhtiyacı Olduğuna Nasıl Karar Verilir? Son dönem böbrek yetersizliği gelişen aktif infeksiyon (tüberküloz vb), kanser gibi böbrek nakline engel teşkil edecek bir sorunu olmayan her hasta; böbrek nakli için aday kabul edilebilir. Yani her diyaliz hastası veya diyalize başlaması öngörülen son dönem böbrek yetmezliği olan her hastanın böbrek nakli ihtiyacı vardır. Doktorlar Hangi Testlerden Sonra Böbrek Nakline Karar Verir? Hastanın immunolojik durumunu gösteren tetkikler ile birlikte genel sağlık durumunu araştıran kalp ve akciğer fonksiyonlarını gösteren testler yapılır. Bunun yanında hastada aktif bir infeksiyonun varlığı tetkik edilir. Hastanın yapılan tetkiklerden sonra böbrek naklinden fayda göreceği kanısına varıldığında böbrek nakline karar verilir.

Böbrek nakli için organ kaynakları; kadavra ve canlı olarak ikiye ayrılır.

Ülkemizde kadavra donör bağışı ihtiyacı karşılamada yetersiz olduğundan canlı donör organ kaynağı olarak daha sık kullanılmaktadır. Yapılan nakillerlin yaklaşık %85’i canlı donörden geri kalan %15’i kadavra donörden sağlanan böbrekler ile yapılmaktadır.

Böbrek naklinde RH uyumu aranmaksızın kan grubu uyumu olması gerekir. Kan Modern immunsupresif ilaçlar sayesinde böbrek naklinde doku uyumu aranmamaktadır.

Evet, aslında herkes olabilir. Yeter ki, bu büyük ameliyatı kaldırabilecek sağlıkta olsun. Yani ileri derecede kalp hastalığı, aktif iltihabi hastalığı ya da kanseri olmayan, yaşı çok ilerlememiş herkes potansiyel olarak böbrek nakli ameliyatına adaydır.

Yeni geliştirilen immunsupressif ilaçlar sayesinde nakledilen böbreği vücudun reddetme (rejeksiyon) riski; yaklaşık olarak %10’dur. Red olayı gelişen hastalaraın %95’i daha güçlü ilaçlar kullanılarak başarı ile tedavi edilir. Hastaların ilaçlarını düzenli kullanmamaları, kontrollere düzenli gelmemeleri hem red olasılığını arttırmakta hemde tedavi sonrası başarı oranını azaltmaktadır.

Nakledilen organa karşı taşımamız gereken sorumluluk nedeni ile böbrek naklinden sonra sağlığa her zaman özen göstermek gerekir. Fakat nakil sonrası ilk bir yıl, gerek rejeksiyon riski gerekse infeksiyonlara yatkınlık nedeni ile ayrıca önem taşır.

Böbrek nakli alıcı ve verici olmak üzere 2 ameliyattan oluşmaktadır. Hem alıcı hemde verici riskleri en aza indirmek için tam bir incelemeye tabi tutulur. Buna rağmen her iki ameliyat sonrası kabul edilebilir sınırlar içinde sorunlar yaşanabilir.

Böbrek nakli sırasında vücut savunmasını azaltan ilaçlar verildiği için hastalarda enfeksiyona yatkınlık artar. Ameliyata bağlı olarak damarlarda ve idrar yollarında birtakım sorunlar olabilir. Fakat deneyimli merkezlerde bu komplikasyonların görülme oranı %1 civarındadır.

Her ameliyatın büyüklüğüne göre değişen ölüm riski vardır. Böbrek nakli büyük bir ameliyattır. Nakil sonrası ölüm riski %1-2 civarındadır. Bu oran diyalizdeki bir hasta ile karşılaştırıldığında son derece düşüktür.

Ülkemizde böbrek nakli alanında ileri batı ülkelerinde bulunan teknoloji, bilgi birikimi ve her türlü ilaç fazlasıyla mevcuttur. Genel olarak dünya verileri ile paralel ülkemizde de deneyimli merkez ve ekiplerle yapılan böbrek nakli sonrası elde edilen başarı canlı nakil için %98 kadavra donör nakilleri için %95 civarındadır.

Canlı vericili böbrek nakilleri kadavra vericili nakillere göre daha başarılıdır. Canlı böbrek nakillerinden sonra 1 yıllık sağkalım %98, kadavradan böbrek nakli sonrası 1 yıllık sağkalım %95’tir. Uzun dönem sonuçları benzerdir.

Böbrek fonksiyonları kabaca %95inden fazlasını kaybettiğinde yani kreatinin klirensi 15 ml/dk altına düştüğünde vücutta oluşan zehirli maddeler atılamayacağından bu işlemi yerine getirecek bir tedavi yöntemine gereksinim duyulur. Bu tedavi yöntemleri diyaliz veya böbrek naklidir. Ancak böbreğin zehirli maddeleri atmak dışında birçok fonksiyonu daha vardır. Kan yapıcı hormanlar salgılamak, tansiyonu düzenlemek, su ve elektrolit dengesini sağlamak bunlardan bir kısmıdır. Diyaliz yöntemi ile ancak zehirli maddelerin bir kısmı ve bir süre için temizlenirken, diyaliz böbreğin diğer işlevlerini yerine getiremez. Böbreğin tüm işlevlerini ancak yeni takılacak bir böbrek gerçekleştirebilir. Bu nedenle özellikle çocuklarda kemik gelişimi, boy uzaması, kan tablosunun düzelmesi gerçekleşir. Erişkinlerde de kemik erimesi engellenir, kansızlık önlenmiş olur.

Nakil sonrası böbreğin uzun süre fonksiyonlarına devam etmesinin tek yolu düzenli ilaç kullanmaktır. Böbrek Naklinden Sonra Beslenme İle İlgili Hangi Kurallara Uyulmalı? Böbrek naklinden sonraki ilk 3-4 ay ilaçlara bağlı şeker hastalığı gelişme riski yüksek olduğundan, bu süreç içerisinde özellikle karbonhidrattan zengin gıdalardan kaçınmak, kilo artışından korunmak önemlidir. Bunun dışında kolesterol yüksekliğine eğilim gelişmesi nedeni ile kolesterol içeriği düşük gıdalar tercih edilmelidir. İlk aylarda tuzdan fakir diet ile beslenme yapılmalıdır.

Böbrek nakli ameliyatından sonra düzenli kontrollere gidilmesi son derece önemlidir. Düzenli yapılan kontrollerle böbrek kaybı ile sonuçlanabilecek bir çok problemin önüne geçilmiş olur.

18 yaşını doldurmuş olan, akli dengesi yerinde olan herkes böbrek bağışı yapabilir.

•Aktif infeksiyon hastalıkları
•Tümöral hastalıklar (kanserler)
•Kalıtsal böbrek hastalıkları (polikistik böbrek hastalığı vb)
•Böbreğin tekrarlayan taş hastalıkları
Hepatit, Tansiyon, Şeker Sorunu Olanlar Böbrek Bağışı Yapabilir Mi? Hepatit B virüs taşıyıcılığı olanlar böbrek bağışı yapabilir. Tansiyon hastalığı olduğu halde tek ilaç ile tansiyonu kontrol altında olan, organ hasarı olmayan kişiler böbrek bağışı yapabilir. Şeker hastalığına yatkınlığı olan (glukoz toleransı bozuk) kişiler ileri yaşta iseler böbrek bağışı yapabilirler. Transplantasyon Adayı Hastaların Kendi Böbreklerine Her Hangi Bir Müdahale Yapılır Mı? Genellikle hastaların kendi böbreklerine dokunulmaz. Ancak, inatçı hipertansiyon, böbreklerde tedaviye dirençli infeksiyon, idrarın mesaneden böbreğe taşması, çok büyük kistik böbrekler söz konusu ise hastalıklı böbrekler çıkarılır. Bu böbrekler ameliyat öncesi, esnası ve sonrasında herhangi bir zamanda planlanabilir. Kadavra Böbrek Listesine Kayıtlı Hastalar İçin Bekleme Süresi Ne Kadardır? Ülkemizde bugün için kesin bir süre belirtmek mümkün değildir. Listeye çok yeni giren bir hasta, uygun tipte böbrek çıkması ile kısa zamanda transplantasyon şansına kavuşabileceği gibi bazen de uygun bir böbrek çıkmadığı için uzun süre beklenebilir. Halkımızın bilinçlenerek daha fazla organ bağışında bulunması bekleme süresini kısaltacaktır. Kadavra Böbrek Bulunduğunda Hastalara Nasıl Haber Verilir? Transplantasyon ünitesinde bilgisayarda kadavra böbreği bekleyen tüm hastaların telefon numaraları kayıtlıdır. Uygun bir kadavra böbreği çıktığında günün herhangi bir saatinde hastaya telefonla haber verilerek, transplantasyon ünitesine gelmesi istenir. Kişinin hangi merkezde kayıtlı ise telefon numaralarını güncel tutması son derece önemlidir.

Hayır. Bir kadavrada elde edilen her böbrek için en az 4 hasta üniteye çağrılmaktadır. Hangi hastaların çağrılacağına Sağlık Bakanlığı Ulusal Koordinasyon Merkezi tarafından belirlenir. Burada, hemen yapılan fizik muayene ve acil laboratuar incelemeleri sonucunda, ünite hekimlerinden oluşan bir kurul tarafından karar verilmekte ve durumu en uygun olan hastalara takılır. Böbrek takılmayanlara ise bunun nedenleri açıklanır ve hastalar evlerine gönderilir.

Öncelikle bu saaten itibaren hiçbir şey yenilmemeli ve içilmemelidir. Bekleme listesindeki bir hastanın küçük bir çantada, kişisel eşyaları (pijama, terlik gibi) her an hazır olmalıdır. Özellikle şehir dışından gelecek hastaların telaşa kapılmamaları ve hazırlanmak için vakit kaybetmemeleri önemlidir. Çağrıldığınızda yanınıza eşyaları da alarak en hızlı ulaşam aracı ile, uzak bir şehirde oturmaktaysanız mümkünse uçakla, üniteye gelmelisiniz.